Podcast: GEDWONGEN tewerkgesteld in Duitsland

Bevel!
Miljoenen Europese mannen moesten zich tijdens de Tweede Wereldoorlog melden om dwangarbeid te doen voor Duitsland. Na thuiskomst werd er vaak nauwelijks nog over gesproken. In de vijfdelige serie Gedwongen van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies vertellen de laatste getuigen over de Arbeitseinsatz.

Klik op de afbeelding voor een link naar de podcast

In de podcast spreekt radiomaker Tjitske Mussche met vijf mannen die tijdens de oorlog dwangarbeider zijn geweest: Co Knuppelder, Ben Tesink, Wim Missel, Cor van Dijk en Pieter Bouma.

Lees verder “Podcast: GEDWONGEN tewerkgesteld in Duitsland”

PUNT.NL

 

Edere daag kome d’r waereldjwiêt hieë völ internetsites biê. Neet allein van bedriêve, mer ouch van door-de-waekse minse. Wat opvèltj is det de name van die sites almer langer waere. De mòst ieërst drie kieër mèt de ouge rolle veurdesse ze kinst laeze. Ein paar veurbieëldje:

‘www.helpmijncomputerlooptsteedsvast.nl ”www.makkelijkerkunnenwehetnietmaken.nl‘  ‘www.achttienjaarvrijenmaar.nl

Neet allein in Hollendj keumtj dit versjiensel veur. Net euver de grens in Belsj kinse d’r al ein paar vinje.

– ‘www.hetlekkerstefrietekotvangeistingen.be‘  – ‘www.eenpintekedagelijksdoetenemensgoedzulle.be

Lees verder “PUNT.NL”

POST

Oppe ròmmelmêrtj tösse 2e-hansj kleier zaag ich ein klak ligge. Doonkergriês mèt veurop sjoeën keupere lètters PTT. De mins achter ’t kräömke vroog d’r drie euro veûr! Ich heb ze effe opgezatte, keek in eine spegel en zaag weer drek miene oeëm veur mich dae jaorelânk bie de post heet gewirktj. Toen de PTT nog ein oerdegelik instituut waas. Wirke bie de post dieëtse zoeëget veur diên hieël laeve; einmaol post, altiêd post. De klak haaj door de jaore haer ein groef in ziêne verweerdje kop en ziên kapsel achtergelaote. Det kreeg de kapper neet mieër good.

Lees verder “POST”

Waar lag de “Volmeulen” in ’t Broek?

Vóór de huidige broekmolen stond er in die buurt ergens een volmolen of slagmolen. Deze werd door het lakenambacht gebruikt om het wollen weefsel te vervilten tot laken. Zeg maar het kwaliteits-fleece van de late middeleeuwen en de eeuwen erna.

Al bladerend door het boek “De Archieven van het Kapittel der Hoogadelijke Rijksabdij Thorn”uit 1889 van Archivaris Josef Habets viel mijn oog op de tekst van 4 december 1476 waar het recht op deze volmeulen beschreven werd.

De Abdis geeft in leen uit: den stroem van den Eertweege tottet Corffweege alle tot den nieuwen dyck…  om er een volmolen of slagmolen op te plaatsen tegen betaling van 2 malder rogge. Zoals gebruikelijk te betalen voor 30 november,  St. Andreasdag.

Maar waar lag deze volmolen eigenlijk?

Lees verder “Waar lag de “Volmeulen” in ’t Broek?”

SLAOPE

Edere aovendj roondj ein oor of 11 duike mien eega en ich in bèd. Nou ja…duike. Wae lègge os d’r gewoeën in. In ’t weekend kan ’t waal ins get later waere, want dan kome d’r knabbeldinger oppe taofel en dan heet de tillevisie nog waal ins get aardigs. Noê laas ich ein dees daag ein òngerzeuk van eine Ingelse dokter. Ein òngerzeuk woeë dae goje mins jaore euver gedaon heet. Tis dus neet zòmmer get! De  conclusie waas det apaart slaope van man en vrouw baeter is veur de relatie. Want, as ein van de partners ònröstig slieëptj of snörktj ister ein kans van 50% det de slaop van de angere weurtj verstuuërdj.

Lees verder “SLAOPE”

SALE

Het is ein gek dink! Zoeë gauw aster bie de klei-jerwinkels de vètte posters mèt “SALE”  (oetgesproke as “seel”) veur de etalage-roête hange òntwaaktj bie bie mien vrouw ein sluimerendj virus. De kònse neet wègdoewe of negere. Det ister gewoeën! Dao zeen trouwes genògt minse in ’t Wieërter landj die “SALE” oetspraeke as “SALEE”

SALE beteikentj simpelwèg “oetverkoûp”. ’t Heet sjienbaar nog mieër aantrèkkingskracht as det in ’t Ingels weurtj aangekondigdj.  Sòms waere d’r nog anger groeëte pepere biê gehange woeë-op steit wievöl  procent korting d’r waal neet gegaeve weurtj, variërendj van 10% tot waal 50%! Det wirktj bie ’t opkomendj virus nog ins wie eine roeëje lap op eine stier. Dao’s neet tege te vechte. Dao mòt!!! nao de stad gegange waere. Klei-jer vandoon of neet.

Lees verder “SALE”

Name

Wie gaon wae oos kiendje neume?? Die vraog is door aankomendje aojers lichelik altiêd al gestèldj.

Vreuger waas naamgaeving gein probleem. De boreling woord verneumdj nao oeëm of tante, opa of oma. Aaf oet! En anges kwaâm d’ein of d’angere heilige waal in bieëldj.

Kiêk nao  de liêstjes hiê-ònger en vergeliêk die mèt det van 1950.

Trèk dan dien eige konkluzie…….

                                                    jònges

      Nederlandj 2020        waereldjwiêt 2020          Rooj ± 1950

      Arthur                               Milo                                        Zjeng

      Noah                                 Asher                                      Harie

      Jules                                  Atticus                                    Pjaer

      Louis                                  Oliver                                     Bèr

      Lucas                                 Levi                                         Tiés

      Liam                                  Silas                                        Tjeu

      Adam                                 Arlo                                         Driek

      Victor                                Leo                                          Zjef

      Gabriel                              Theodore                             Koeëb

      Mohamed                         Jasper                                   Zjang

                                                      maegdjes

      Olivia                                    Mary                                                    Marie

      Emma                                  Elizabeth                                             Nel

      Mila                                        Alice                                                     Lies

      Louise                                   Anna                                                    An

      Lina                                        Grace                                                   Tru

      Alice                                       Katherine                                           Mie

      Sofia                                       Olivia                                                    To

      Mia                                           Sarah                                                    Lieën

      Anna                                        Victoria                                                Bet

      Juliette                                    Donna                                                  Mina

   LeiS

Boek: De Arbeitseinsatz ontvlucht

Twee Limburgse Jongens 1941

Jo Brunenberg dook in zijn familiegeschiedenis op zoek naar het verhaal van zijn vader Lei die in 1941, aan het begin van de tweede wereldoorlog naar Duitsland moest voor de Arbeitseinsatz. Daar is hij een aantal maanden later  samen met Sjraar Brauer uit Belfeld gevlucht waarna hij in Stramproy een tijdlang is ondergedoken.

Samen met Jan Brauer, historicus en zoon van de medevluchter heeft Jo deze reis gereconstrueerd en opnieuw afgelegd. Dit heeft geresulteerd in een bijzonder boek met bijzondere foto’s dat begin augustus beschikbaar komt en tot 25 juli bij Jo besteld kan worden.

Zie hieronder het bericht van Jo Brunenberg.

Lees verder “Boek: De Arbeitseinsatz ontvlucht”

GEBARE

In de communicatie nao anger minse  speule gebare  ein erg belangrieke rol. Gebare zeen sòms zelfs  dudelikker dan weurd en spraeke in völ gevalle ein internationaal taal.

Emes ein handj gaeve beveurbieëldj kan beteikene:

Hallo! Aangenaam! Houdoe!  Proficiat!  Gekondoleerdj! Bedânktj!

De kinst gebare make mèt dien hieël liêf. Mèt dien naas, mèt diene moôndj, mèt dien ouge. Mer as wae os allein ins beperke tot  hândj /erm / vinger  dan zeen d’r ouch al erg völ meugelikhede.

Lees verder “GEBARE”

Klusse

Aaf en toe kiêk ich waal ins nao ein klus-programma oppe tillevies. Des amuzant en ergelik tegeliêk. De zuûst manne van ’t type Ed en Willem Bever mèt eine brei-je glimlach allerlei klusse klaore.

In tegestèlling tot wat ich presteer verluiptj bie die men alles sònger probleme. Eine tegeslaâg kinne ze neet. De zuust noeët eine klusser dae in eine pot verf treutj aster ’t trepke aaf keumtj. Ein baan behang pèstj de ieërste kieër en sjeurtj noeëts. Ouch noeët eme dae zich mèt de hamer op ziene doem houtj of bie weem de beitel oetsjutj. Aster ein stök hout in verstek mòt waere gezaegdj löktj det de ieërste kieër en dao hooftj niks gesjaafdj of gesjoordj te waere. Eine kieër flink vloke, zoeëwie ich det waal ins doon keumtj bie die men neet veur.

Nae, bie Ed en Willem geit  ’t allemaol feilloos en ouch nog in ein rap tempo. Tösse ’t geklus door zûse òmme haverklap flitse veurbiêkome van doe-het-zelf groeëthede wie Praxis, Gamma of Hubo. Dao zûse noeëts eine kwaoje klantj binnekome dae ziên geldj trök wiltj hebbe òmdet ’t boormesjiên ’t neet duit. Nae, bie P,G of H  verluiptj alles nao wins en de klantj is drie kieër keuning.

Lees verder “Klusse”