Over St. Antonius, het lengen der dagen en hanengekraai

“Driekeuninge eine haneschrei, St. Teunis ein oor, Leechtemis twieë, en dan telle we neet mieë” 

Een mooi oud Limburgs gezegde over het lengen van de dagen: 

  • Driekoningen 6 januari: een hanenkraai of hanenschrede? 
  • St Antonius 17 januari: 1 uur
  • Maria Lichtmis; 2 februari: 2 uur
  • En dan tellen we niet meer

Laten we dit gezegde eens aan een nader onderzoek onderwerpen:

Klopt het gezegde wel, wat heeft die haan ermee te maken en hoe goed was het gehoor van de bedenker?

Lees verder “Over St. Antonius, het lengen der dagen en hanengekraai”

VERWÖRMING

De zomer is dudelik òm. Wae hebbe in huize kollumnist al weer ein paar waeke de verwörming aangezatte. Tis altiêd effe spannendj of tink nog waal wiltj bolle naodetter ein paar maondj oete running is gewaestj.

Ich dreidje de thermostaat tot tege de twintjig… ich huuërdje ein kort gekir en de vlam zater weer ònger. Ein herkinbaar en dankbaar moment.

De verwörming aan kostj nateurlik geldj. De huuërst de ketel oppe zolder zien werk doon en asse bie ein klaor locht boete kiekst wie haard de sjoorstein rouktj dan duit ’t bekans pien inne portemonnee. Dao steit tegeneuver det de verwörming ouch veur prettige geveules en veur gemaâk kan zörge.

Lees verder “”

Mini-expositie Maes-bier en pand Geule op 13 en 14 september

Het nieuwe project van de Heemkundevereniging over het wel en wee rondom de Brouwerij Maes krijgt een eerste start. Tijdens Open Monumentendag 2025 zal er in het oude pand van de Maes Bierbrouwerij, aan de Wilhelminastraat 22 een mini-expositie te zien zijn.

Het gebouw zelf kan men komen bekijken en in een van de grote vertrekken op de begane grond heeft de Tentoonstellingsgroep ‘Maes spant de Kroon’ een kleine expositie ingericht. U kunt daar kijken naar reclamematerialen, Maes-glazen, posters etc. Tevens zal er verteld worden over de brouwerij en de architect van het gebouw, Mathijs Stals. Vanaf begin 2026 komt er een veel grotere expositie, ook weer in het Maes-pand, nu weer Geulenhof genaamd. Dan wordt er een keur van materialen, vergunningen, foto’s, films, bierglazen en etiketten en andere reclame-uitingen tentoongesteld. Maar nu eerst een klein voorproefje op 13 en 14 september van 10.00 tot 15.00 uur.

De Heemkunde heeft een groot project gewijd aan deze belangrijke speler in de Roojer geschiedenis. Dat wordt een project met vier verschillende activiteiten, die het komende jaar zullen gaan plaatsvinden. Daarbij hoort een tentoonstelling van bierattributen. Een aantal inwoners van Stramproy heeft veel verzameld van Brouwerij Maes, die tot 1974 in Stramproy Maes-pils heeft gebrouwen. Van al die attributen willen we een tentoonstelling gaan organiseren, medio februari 2026.

Met de verkoop van Geulenhof van de familie Maes aan de Wilhelminastraat in Stramproy is er een heleboel in gang gezet. Er zijn o.a. veel foto’s gevonden, die voor de Heemkunde heel interessant zijn en daarom gescand worden voor het archief. Er is ook een boek in de maak over het wel en wee in de brouwerij, maar ook over de familie. Met veel foto’s uit de oude doos en hulp van de nazaten van de familie Maes. Op 13 en 14 september kunt u al aangeven of er interesse is voor zo’n boek, middels een belangstellingsregistratie. Belangstellenden kunnen we gericht op de hoogte houden van de voortgang van het boek, de uitgiftedatum en de prijs. Het boek zal naar verwachting eind 2026 verschijnen.

Over het wel en wee van de brouwerij, de familie, de unieke reclamematerialen en het proces van bierbrouwen worden ook enkele lezingen georganiseerd. Iets voor in de donkere dagen die ons nog te wachten staan. Meer info volgt, blijf de mededelingen volgen …

Werkgroep ‘Maes spant de Kroon’

TRÖK VAN VAKANTIE

Hè hè, trök van vakantie…! Mien vrouw en ich hebbe 3 waeke in sjoeën oorde vertoefdj. Boetegewoeën! Völ gezeên, good gaete en gedroonke en ’t lekkerste waer desse dich kinst bedinke.

Mer noê zeen wae trök en wae sleipe de koffers binne. De stapel was veur ’t wasmesjien weurtj almer groeëter. Gebroêkdje en òngebroêkdje kleijer ligge doorein. Mer ZU riskeertj niks en meintj det de hieële reutemeteut gewasse mòt en nao 10 minute zoemtj de Zanussi kontênt veur de ieërste rit.

Lees verder “”

WITTE ZÖK

Zaoterdig waastj sjoeën waer en ZU en ich haje oszelf getrakteerdj op ein lekker drênkske ònger ein parasol. Mèt vriê oetzicht! Het is altiêd aangenaam òm op ein terrasje te zitte en te kieke nao de minse die veurbiê loupe.

‘Kiek dae dao!’ zagt ZU inins, dae mins dae dao veur luiptj! Det kan toch neet!’ Ich snapdje neet drek wat ze bedoeldje en vroog:

‘Wat kan den neet?’

Lees verder “WITTE ZÖK”

SJÒKKELAAT

Mien opa  en oma wiste nauweliks wat ‘t waas: op stap gaon. In heure tiêd bestòng det fenomeen neet. Het waas de hieël waek haard wirke; ouch op zaoterdig en zònnig. Want ein koe kan heur melk in het week-end neet ophaoje en verkes beginne allein mer haarder te kake asse neet op tiêd heure slòbber veurgezatte kriêge.  Oma haaj nog noeëts ein kefee ane binnekantj gezeen. Asse toen as vroumes de ‘kroeg’ binnekwoomst stòng det geliêk aan ieëwige sjanj. Opa kwaam d’r hieël aaf en toe waal, mer allein op biezunjer daag, zoeëwie 2e Paosdaag of 2e Pinksterdaag. Dan veroorloofdje hae ‘t zich òm nao de hoeëmes ein kònjekske gaon te drinke. Sòms twieë, mer dan heel ‘t écht op. Hae roukdje d’r ouch ein sigaar biê. Òm 12 oor  ging hae betale en dan kocht hae innegang ein stök sjòkkelaat veur  oma. Die peuzeldje det sònnessmiddes  veur de helft op en de anger helft bewaardje ze veur de zònnig dao-op.

Lees verder “SJÒKKELAAT”

Naas

Gek dink eigelik, ein naas. Ònmisbaar en vrieët belangriêk! Ze stiktj neet veur niks ein stök nao veure. Oppe ieërste plaats òntworpe òm te kinne rûke. En reûk kan eine mins hieël erg völ informatie versjaffe. De kinst lekker dinger rûke zoeë wie beveurbieeldj ònjeklònj of kernieëkes, mer ouch vrieët nötte: dink aan rotte eier of aan versjaaldj beer. Dan kinse ’t bèste mer de naas toehaoje.

De kinst lètterlik op dien naas valle; dan luipse mèt zoeëne roeëje toeter roondj dae mer hieël langsem wègtrèktj. Dao is al ein aod spraekwoord euver in òmloup: ‘Wie zijn neus schendt schendt zijn aangelaat’ Mèt anger weurd, as dien naas sjaaj heet opgeloupe dan zuut dien hieël gezicht d’r opgefroemeldj oet. Det levertj lachwekkendje reacties op en de luipst eigelik veur sjandaal roôndj. En wat te doon asse brildrager bèst??? Det weurtj meulik. Sònger naas geine bril! (Effe ein klein anger ziespoôr: Dao zeen oûch minse die door heur naas kalle!)

Behalve geure bepaole kinse mèt dien naas völ anger kântje oet. En dan heb ich ’t euver de figuurlikke beteikenis. Zoeë kinse dien naas örges instaeke. Det beteikentj dan desse dich örges mèt wilst bemeuje woeëse neet völ mèt te make hebst; sòms op ’t gevaor aaf desse d’r eine flinke tik op kriegst.

Wiejer kinse dien naas örges veur ophale; de hebster gein zin in of de löst get neet. In eder geval hèltj ’t in desse get aafkeurst.

Asse mèt dien naas inne windj luipst kiekse op anger minse nieër, de duist oete huuëgdje en keumst aanstèllerig euver. Neet te dèk doon want de weurst d’r neet sympatieker door gevònje!

Dan kinse ouch nog momente mètmake desse lieëlik op dien naas mòst kieke; de kriest dan eine tegevaller te verwirke. Beveurbieëldj as oetkeumtj det wasse altiêd beweerdj hebst neet waor bliêktj te zeên.

Emes kan zien naas achternao loupe; sònger nao te dinke of ein bitje doelloos ein willekeurige richting inslaon.

Asse örges ‘ein gooj naas veur hebst’ dan kostj ’t dich neet völ mote òm dinger precies aan te veule.

Tenslotte kinse ‘ònraod rûke’,  en det wiltj dan zègge  desse op ein of anger meneer gewaar weurst detter get neet daûg.

Het is dus zaâk òm dien naas mèt zörg te behanjele. Tot ’t moment keumtj det wae (volges Rowwen Hèze) “allemaol mèt de ‘neus’ òmhoeëg gaon”. Haoj ze dus in ieëre! Bin d’r zunig op!

De allerbèste meneer òm dao veur te zörge is naas(te)liefde te betrachte!

LeiS

De herinnering aan Maes bier

Heemkunde ………. suf? ?

Nee,  het borrelt en bruist. Kijk maar eens naar het nieuwe project van de Heemkunde Stramproy over het wel en wee rondom de Brouwerij Maes. Dat wordt een project met vier verschillende activiteiten, die het komende jaar zullen gaan plaatsvinden.

Daarbij hoort een tentoonstelling van bierattributen. Een aantal inwoners van Stramproy heeft veel verzameld van Brouwerij Maes, die tot 1974 in Stramproy Maes pils heeft gebrouwen. Van al die spullen willen we een tentoonstelling gaan organiseren rond Pasen 2026.

Met de (geplande) verkoop van Geulenhof van de familie Maes aan de Wilhelminastraat in Stramproy is er een heleboel in gang gezet. Er zijn o.a. veel foto’s gevonden, die voor de Heemkunde heel interessant zijn en daarom gescand worden voor het archief. De ambitie is om een boek te gaan maken over de familie, maar ook over het wel en wee in de brouwerij. Met veel foto’s uit de oude doos en hulp van de nazaten van de familie Maes.

Over het wel en wee van de brouwerij, de familie, de unieke reclamematerialen en het proces van bierbrouwen worden ook enkele lezingen georganiseerd. Iets voor in de donkere dagen die ons nog te wachten staan.

Maar er zijn ook overzichten gevonden van bestellingen hop en mout om bier te brouwen en dat bracht de vraag naar voren: “zou het mogelijk zijn, om te komen tot het brouwen van: Maes bier?”.

Brouwer René Janssen en Bart Rietjens hebben na veel wikken en wegen een recept gemaakt om een proefbrouwsel te maken, dat uiteindelijk twee batches opleverde om te gaan proeven.

Het brouwen van bier brengt leven in de brouwerij, maar heeft ook met geduld te maken, want het bier moet eerst uitgegist zijn, en ook tot een goed recept hebben geleid. En we kunnen vertellen dat dit punt al bijna bereikt is …..  Een volgende keer meer over een op handen zijnde proeverij, later dit jaar !

Voor deze verschillende onderdelen heeft de Heemkunde Stramproy werkgroepen, die het komende jaar regelmatig van zich laten horen. Maar als eerste komt het Maes pils, zo goed mogelijk terug van weg geweest. Zorg dat je er straks bij bent !

OP BEZEUK

 

Ich waas op bezeuk  in ’t bejaordjehoês. Neet hiê mer inne stad. De mins dae jaore naeve mich haaj gewoeëndj woort 90 jaor. Dus ich ging hum ein hendje gaeve. En ein duuëske sigaerkes. Want hae kan ’t roukverbod neet waardere  en paftj d’r nog löstig op los. Wat zootse ouch oetsjei-je asse 70 jaor gerouktj hebst!

Toen ich aanbeldje gebeurdje d’r ieëst ein puuëske niks. Net wie ich dacht detter neet thoês waâs huuërdje ich get gestòmmel en geslof en dreidje de sleutel in ’t sloôt. “Ha’ zagter, “kom binne”. Ich waas effe ein tukske aan’t doon, want straks keumtj nog mieër bezeuk. ‘Gank zitte! Wilse ein tas koffie? Of lever eine borrel?” Ich koos veur ’t lèste. Hae slufdje nao de kamerkast en pakdje twieë glaeskes. “Pak dich de fles mer oete keulkast zagter. “En sjöd zelf mer in want ich kan mien hândj neet good stilhaoje”

“Ich waal”,  zagt ich bitje plaogendj en dreidje de sjroéfdop los. “Tot aan ’t rendje zagter, ‘want die glaeskes van alwiel dao kan niks mieër in!” Ich dieë wat mich waas ‘opgedrage’ en zat zien glaeske op ’t biêzèt-täöfelke naeve ziene stool. ‘ “Proost dan”, lachdje ich,  “op nao de 100!” “Ho ho, doot mer éin veur éin; eder jaor is ein jaor winst!

“Wilse ouch ein sigaerke?” vroog hae.Ouch det sloog ich neet aaf en wae stoke allebei zoeën  broên stekske aan. De kamer waâs drek gevöldj mèt roûk. Hae genoôt d’r dudelik van.  Net asof hae bie edere trèk nog ins stökskes oet ziên laeve veurbiê zaâg kome. En  in kombinatie mèt ziên borreltje smaakdje de sigaar dudelik nóg baeter! Hiê zaât eine tevreje mins, 90 jaor aôd. Speerwitte haor, en eine blik van 100 jaor laeveservaring.

Ich dacht bie michzelf: “As ich op mien 90e ouch nog zoeë kwiek bin en d’r nog zoeë vitaal oetzeen, dan teiken ich drek!” Hae vroog nog wietj mèt mien vrouw en wichter waâs en de belangstèlling waas gemeindj. Ziên geheuge haaj hum nog neet inne steek gelaote.

De tiêd waas òmgevloge; et waas ein gezellig bezeuk-eurke. Toen de sigaar op waâs en wae drie glaeskes achtereuver haje gekieptj gaaf ich hum ein handj. Ich zagt: “Dangerdaag kom ich uch hale mèt de auto en dan pak ich uch mèt nao os haer. Klasjenere wae dao wiejer. Ich zörg veur eine kaoje borrel”.       “Des good jòng”. zagter, “dao haoj ich dich aan!”

Drie daag later ZU smörges tege mich: “Wètse weem hiê inne gezèt steit? Bekkers Frens! Dae is gister gestorve. Röstig ingeslaope, steiter biê. Hae weurtj zaoterdig begrave”.

LeiS

‘80 Jaar BEVRIJDING’ in De Zaal

Op dinsdag 6 mei a.s. verzorgt Heemkunde Stramproy een interessante avond in De Zaal rond ‘80 Jaar BEVRIJDING’. De nadruk ligt op verhalen uit Stramproy en de regio. Bekende Stramproyenaren getuigen op beeld van hun herinneringen aan de periode 1940 – 1945. Duitse padvinders kampeerden voor de oorlog op de Horst, maar namen de term verkennen wel zeer serieus. We horen over het bommentapijt op zondag 7 november 1943 waarbij wel 300 bommen vielen in het gebied Tungelroy – Stramproy.

Frans Verhaag verzorgt een inleiding over de Kammhuberlinie, het ‘Pruûshuuske’ en soldaat Pierre Benoy. Een groot aantal Engelse soldaten was in het najaar van 1944 in het dorp ingekwartierd met zeer veel militair materieel. Maar ze gaven bij de geboorte van een kind bij ‘Veûskes’ ook een kraampakket met daarin een doopkleedje. Stramproyenaar Jozef Vranken werd gedwongen mee te werken aan de Friesenwall. Hij zou de zware werkomstandigheden helaas niet overleven.

De avond in De Zaal, Mariastraat 1 is voor iedereen gratis toegankelijk en de aanvang is 19.30 uur.

Heemkunde Stramproy