TRÖK VAN VAKANTIE
Hè hè, trök van vakantie…! Mien vrouw en ich hebbe 3 waeke in sjoeën oorde vertoefdj. Boetegewoeën! Völ gezeên, good gaete en gedroonke en ’t lekkerste waer desse dich kinst bedinke.
Mer noê zeen wae trök en wae sleipe de koffers binne. De stapel was veur ’t wasmesjien weurtj almer groeëter. Gebroêkdje en òngebroêkdje kleijer ligge doorein. Mer ZU riskeertj niks en meintj det de hieële reutemeteut gewasse mòt en nao 10 minute zoemtj de Zanussi kontênt veur de ieërste rit.
Zaoterdig waastj sjoeën waer en ZU en ich haje oszelf getrakteerdj op ein lekker drênkske ònger ein parasol. Mèt vriê oetzicht! Het is altiêd aangenaam òm op ein terrasje te zitte en te kieke nao de minse die veurbiê loupe.
‘Kiek dae dao!’ zagt ZU inins, dae mins dae dao veur luiptj! Det kan toch neet!’ Ich snapdje neet drek wat ze bedoeldje en vroog:
‘Wat kan den neet?’
Mien opa en oma wiste nauweliks wat ‘t waas: op stap gaon. In heure tiêd bestòng det fenomeen neet. Het waas de hieël waek haard wirke; ouch op zaoterdig en zònnig. Want ein koe kan heur melk in het week-end neet ophaoje en verkes beginne allein mer haarder te kake asse neet op tiêd heure slòbber veurgezatte kriêge. Oma haaj nog noeëts ein kefee ane binnekantj gezeen. Asse toen as vroumes de ‘kroeg’ binnekwoomst stòng det geliêk aan ieëwige sjanj. Opa kwaam d’r hieël aaf en toe waal, mer allein op biezunjer daag, zoeëwie 2e Paosdaag of 2e Pinksterdaag. Dan veroorloofdje hae ‘t zich òm nao de hoeëmes ein kònjekske gaon te drinke. Sòms twieë, mer dan heel ‘t écht op. Hae roukdje d’r ouch ein sigaar biê. Òm 12 oor ging hae betale en dan kocht hae innegang ein stök sjòkkelaat veur oma. Die peuzeldje det sònnessmiddes veur de helft op en de anger helft bewaardje ze veur de zònnig dao-op.
Gek dink eigelik, ein naas. Ònmisbaar en vrieët belangriêk! Ze stiktj neet veur niks ein stök nao veure. Oppe ieërste plaats òntworpe òm te kinne rûke. En reûk kan eine mins hieël erg völ informatie versjaffe. De kinst lekker dinger rûke zoeë wie beveurbieeldj ònjeklònj of kernieëkes, mer ouch vrieët nötte: dink aan rotte eier of aan versjaaldj beer. Dan kinse ’t bèste mer de naas toehaoje.
De kinst lètterlik op dien naas valle; dan luipse mèt zoeëne roeëje toeter roondj dae mer hieël langsem wègtrèktj. Dao is al ein aod spraekwoord euver in òmloup: ‘Wie zijn neus schendt schendt zijn aangelaat’ Mèt anger weurd, as dien naas sjaaj heet opgeloupe dan zuut dien hieël gezicht d’r opgefroemeldj oet. Det levertj lachwekkendje reacties op en de luipst eigelik veur sjandaal roôndj. En wat te doon asse brildrager bèst??? Det weurtj meulik. Sònger naas geine bril! (Effe ein klein anger ziespoôr: Dao zeen oûch minse die door heur naas kalle!)
Behalve geure bepaole kinse mèt dien naas völ anger kântje oet. En dan heb ich ’t euver de figuurlikke beteikenis. Zoeë kinse dien naas örges instaeke. Det beteikentj dan desse dich örges mèt wilst bemeuje woeëse neet völ mèt te make hebst; sòms op ’t gevaor aaf desse d’r eine flinke tik op kriegst.
Wiejer kinse dien naas örges veur ophale; de hebster gein zin in of de löst get neet. In eder geval hèltj ’t in desse get aafkeurst.
Asse mèt dien naas inne windj luipst kiekse op anger minse nieër, de duist oete huuëgdje en keumst aanstèllerig euver. Neet te dèk doon want de weurst d’r neet sympatieker door gevònje!
Dan kinse ouch nog momente mètmake desse lieëlik op dien naas mòst kieke; de kriest dan eine tegevaller te verwirke. Beveurbieëldj as oetkeumtj det wasse altiêd beweerdj hebst neet waor bliêktj te zeên.
Emes kan zien naas achternao loupe; sònger nao te dinke of ein bitje doelloos ein willekeurige richting inslaon.
Asse örges ‘ein gooj naas veur hebst’ dan kostj ’t dich neet völ mote òm dinger precies aan te veule.
Tenslotte kinse ‘ònraod rûke’, en det wiltj dan zègge desse op ein of anger meneer gewaar weurst detter get neet daûg.
Het is dus zaâk òm dien naas mèt zörg te behanjele. Tot ’t moment keumtj det wae (volges Rowwen Hèze) “allemaol mèt de ‘neus’ òmhoeëg gaon”. Haoj ze dus in ieëre! Bin d’r zunig op!
De allerbèste meneer òm dao veur te zörge is naas(te)liefde te betrachte!
LeiS
Heemkunde ………. suf? ?
Nee, het borrelt en bruist. Kijk maar eens naar het nieuwe project van de Heemkunde Stramproy over het wel en wee rondom de Brouwerij Maes. Dat wordt een project met vier verschillende activiteiten, die het komende jaar zullen gaan plaatsvinden.
Daarbij hoort een tentoonstelling van bierattributen. Een aantal inwoners van Stramproy heeft veel verzameld van Brouwerij Maes, die tot 1974 in Stramproy Maes pils heeft gebrouwen. Van al die spullen willen we een tentoonstelling gaan organiseren rond Pasen 2026.
Met de (geplande) verkoop van Geulenhof van de familie Maes aan de Wilhelminastraat in Stramproy is er een heleboel in gang gezet. Er zijn o.a. veel foto’s gevonden, die voor de Heemkunde heel interessant zijn en daarom gescand worden voor het archief. De ambitie is om een boek te gaan maken over de familie, maar ook over het wel en wee in de brouwerij. Met veel foto’s uit de oude doos en hulp van de nazaten van de familie Maes.
Over het wel en wee van de brouwerij, de familie, de unieke reclamematerialen en het proces van bierbrouwen worden ook enkele lezingen georganiseerd. Iets voor in de donkere dagen die ons nog te wachten staan.
Maar er zijn ook overzichten gevonden van bestellingen hop en mout om bier te brouwen en dat bracht de vraag naar voren: “zou het mogelijk zijn, om te komen tot het brouwen van: Maes bier?”.
Brouwer René Janssen en Bart Rietjens hebben na veel wikken en wegen een recept gemaakt om een proefbrouwsel te maken, dat uiteindelijk twee batches opleverde om te gaan proeven.
Het brouwen van bier brengt leven in de brouwerij, maar heeft ook met geduld te maken, want het bier moet eerst uitgegist zijn, en ook tot een goed recept hebben geleid. En we kunnen vertellen dat dit punt al bijna bereikt is ….. Een volgende keer meer over een op handen zijnde proeverij, later dit jaar !
Voor deze verschillende onderdelen heeft de Heemkunde Stramproy werkgroepen, die het komende jaar regelmatig van zich laten horen. Maar als eerste komt het Maes pils, zo goed mogelijk terug van weg geweest. Zorg dat je er straks bij bent !
OP BEZEUK
Ich waas op bezeuk in ’t bejaordjehoês. Neet hiê mer inne stad. De mins dae jaore naeve mich haaj gewoeëndj woort 90 jaor. Dus ich ging hum ein hendje gaeve. En ein duuëske sigaerkes. Want hae kan ’t roukverbod neet waardere en paftj d’r nog löstig op los. Wat zootse ouch oetsjei-je asse 70 jaor gerouktj hebst!
Toen ich aanbeldje gebeurdje d’r ieëst ein puuëske niks. Net wie ich dacht detter neet thoês waâs huuërdje ich get gestòmmel en geslof en dreidje de sleutel in ’t sloôt. “Ha’ zagter, “kom binne”. Ich waas effe ein tukske aan’t doon, want straks keumtj nog mieër bezeuk. ‘Gank zitte! Wilse ein tas koffie? Of lever eine borrel?” Ich koos veur ’t lèste. Hae slufdje nao de kamerkast en pakdje twieë glaeskes. “Pak dich de fles mer oete keulkast zagter. “En sjöd zelf mer in want ich kan mien hândj neet good stilhaoje”
“Ich waal”, zagt ich bitje plaogendj en dreidje de sjroéfdop los. “Tot aan ’t rendje zagter, ‘want die glaeskes van alwiel dao kan niks mieër in!” Ich dieë wat mich waas ‘opgedrage’ en zat zien glaeske op ’t biêzèt-täöfelke naeve ziene stool. ‘ “Proost dan”, lachdje ich, “op nao de 100!” “Ho ho, doot mer éin veur éin; eder jaor is ein jaor winst!
“Wilse ouch ein sigaerke?” vroog hae.Ouch det sloog ich neet aaf en wae stoke allebei zoeën broên stekske aan. De kamer waâs drek gevöldj mèt roûk. Hae genoôt d’r dudelik van. Net asof hae bie edere trèk nog ins stökskes oet ziên laeve veurbiê zaâg kome. En in kombinatie mèt ziên borreltje smaakdje de sigaar dudelik nóg baeter! Hiê zaât eine tevreje mins, 90 jaor aôd. Speerwitte haor, en eine blik van 100 jaor laeveservaring.
Ich dacht bie michzelf: “As ich op mien 90e ouch nog zoeë kwiek bin en d’r nog zoeë vitaal oetzeen, dan teiken ich drek!” Hae vroog nog wietj mèt mien vrouw en wichter waâs en de belangstèlling waas gemeindj. Ziên geheuge haaj hum nog neet inne steek gelaote.
De tiêd waas òmgevloge; et waas ein gezellig bezeuk-eurke. Toen de sigaar op waâs en wae drie glaeskes achtereuver haje gekieptj gaaf ich hum ein handj. Ich zagt: “Dangerdaag kom ich uch hale mèt de auto en dan pak ich uch mèt nao os haer. Klasjenere wae dao wiejer. Ich zörg veur eine kaoje borrel”. “Des good jòng”. zagter, “dao haoj ich dich aan!”
Drie daag later ZU smörges tege mich: “Wètse weem hiê inne gezèt steit? Bekkers Frens! Dae is gister gestorve. Röstig ingeslaope, steiter biê. Hae weurtj zaoterdig begrave”.
LeiS
Op dinsdag 6 mei a.s. verzorgt Heemkunde Stramproy een interessante avond in De Zaal rond ‘80 Jaar BEVRIJDING’. De nadruk ligt op verhalen uit Stramproy en de regio. Bekende Stramproyenaren getuigen op beeld van hun herinneringen aan de periode 1940 – 1945. Duitse padvinders kampeerden voor de oorlog op de Horst, maar namen de term verkennen wel zeer serieus. We horen over het bommentapijt op zondag 7 november 1943 waarbij wel 300 bommen vielen in het gebied Tungelroy – Stramproy.
Frans Verhaag verzorgt een inleiding over de Kammhuberlinie, het ‘Pruûshuuske’ en soldaat Pierre Benoy. Een groot aantal Engelse soldaten was in het najaar van 1944 in het dorp ingekwartierd met zeer veel militair materieel. Maar ze gaven bij de geboorte van een kind bij ‘Veûskes’ ook een kraampakket met daarin een doopkleedje. Stramproyenaar Jozef Vranken werd gedwongen mee te werken aan de Friesenwall. Hij zou de zware werkomstandigheden helaas niet overleven.
De avond in De Zaal, Mariastraat 1 is voor iedereen gratis toegankelijk en de aanvang is 19.30 uur.
Heemkunde Stramproy
Op zondag 4 mei kunt u vanaf het Meulehuuske starten voor een mooie fietstocht langs een zevental herdenkingspunten in Stramproy, Tungelroy, Swartbroek, Moesel en Altweerterheide. Op zes plaatsen hoort u van een verteller een interessant verhaal over lokale gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Deze fietstocht onder de noemer ‘Wieërter oorlogslaeve belaeve’ wordt georganiseerd door: het Weerter Mannenkoor, Harmonie van het Heilig Hart Altweerterheide, Mannenkoor Eendracht Swartbroek en de Aldenborgh Weert. Gratis deelname en starten tussen 10.00 en 14.00 uur.
Op 10 en 11 mei is er onder dezelfde noemer een divers programma mee te maken in het Franciscushuis aan de Biest in Weert. Muziek, zang, re-enactment en nog nooit vertoonde verhalen in beeld van oorlogsgetuigen (door Peter Crins). Kaartverkoop via kassa Munttheater: www.munttheater.nl.
In de periode april – mei is er in het Meulehuuske bij de St. Jansmolen een tentoonstelling te bezoeken rond ’80 Jaar BEVRIJDING Stramproy’ .
Op 22 september 1944 werd Stramproy bevrijd en op 5 mei a.s. vieren we de bevrijding van Nederland, 80 jaar geleden. In de tentoonstelling is er speciaal aandacht voor de bevrijding van Stramproy. Er is informatie over de Brigade Piron die in september 1944 vanuit België Stramproy benaderde. Het verhaal van Pierre Benoy is er te lezen, een Belgische militair die in 1944 op de motor terugkwam in Stramproy. Hij had als kind vanaf de Eerste Wereldoorlog twaalf jaar lang in Stramproy in een gastgezin gewoond.
Er zijn indrukwekkende opnames te zien en te horen van Stramproyer inwoners die de oorlog als kind hebben meegemaakt. Wie kent het verhaal over de Brigade Piron, de Kammhuberlinie, de zoeklichten bij het ‘Pruûshuuske’ op de Horst en het provisorisch vliegveldje nabij de Oude Trambaan?
De tentoonstelling is aangekleed met voorwerpen en documenten uit die tijd. Deze tentoonstelling van Heemkunde Stramproy is gratis te bezoeken op Molenweg 16 van 13.00 – 15.00 uur op de volgende zaterdagen: 5, 12, 19, 26 april, 3 en 10 mei. En tevens van 10.00 – 12.30 uur op de zondagen 13, 27 april en 4 mei. U bent van harte welkom. Heemkunde Stramproy
“Paose vreug, Paose laât,Paose heet de zomer aan zien gaât”
Ein aod versje det lang geleje bedachtj mòt zeen door simpel boreminse die erg aafhankelik wore van ’t waer en daodoor mèt allerlei wiêshede oppe proppe kwome. De beteikenis van dit versje is dudelik: Of Paose noê vreug of laat in ’t jaor vèltj, nao die daag is ’t sjoeën waer neet wiêt mieër wèg.
In oze tiêd zeen wae wiêt aafgedwaaldj van de oorspronkelikke beteikenis van Paose. Want vraog de jeugd van alwiel wat mèt Paose herdachtj weurtj dan kònne ze allein mer de sjouwers ophale.
Mien aojers vertèldje mich det op Witte Doonderdig de klokke nao Roeëme vloge en det ze op Paosdaâg weer trök wore. Ze haje dan eikes mètgebrachtj die ze verstopdje tösse de jòng bleumkes. Die eikes wore gekleurdj. Neet in alle kleure vanne rèngelboog zoeëwie noê, mer ein bitje roeëd of broên gemaaktj door ze te verve mèt eunjesjale of roeëdmoos
Inne noetste versie zeen de klokke vervange door eine Paoshaas. Neet hieël erg logisch, want wat heet eine haas noê mèt eikes te make? Mer goodgeluivig as wichter zeên mòsse heur ’t plezeer en de spanning neet aafpakke en bin ich zelf dèkker inne rol vanne paoshaas gekrope.
Sònnessmörges verstopdje ich ein aantal gekleurdje eikes achter struûkskes en bleumkes. Dao mochte de wichterkes dan nao gaon zeuke. As ein van heur ein eike haaj gevònje moster det bie mich of bie mien ega inlevere. En wae lagte det snel en stiekem weer trök op ein anger plekske. Die jòng niks inne gate en mer renne en zeuke. Bitje flauw van os, det waal.
Sòms dieë zich ein vreemdj versjiensel veur. ZU en ich tèldje van teveure de eikes die verstoptj woorte. En aan ’t inj van ’t spel loge d’r ein of mieër eikes te weinig in ’t meindje! Ein paar kieër d’n hieële hoof aafgezòchtj, mer niks te vinje. Te good verstoptj!
De daag net veur en net nao Paose stònge en staon noê nog steeds in ’t teiken van…eikes aete. Want dao ligge d’r mieër dan twintjig oppe keuketaofel en ’t is zunj òm die wèg te goeëje. Dus aete tot ze dich de strot oet kome! De commercie heet de lèste jaore toegeslage en noê weurtj ’t woord Paose gekoppeldj aan de meist oeteinloupendje zake.
Paosòntbijt, Paosbrunch, Paoslunch, Paosmêrtj, Paos-meubelshow, Paostoernooi, Paoskleure, Paos-taofellake, Paosbroeëd en Paosborrel.
Ich waer d’r ein bitje Paosmeug van.
LeiS
