Lezing / presentatie; dinsdag 25 maart 2025 – 19.30 u. Zaal van Loon, Fr. Strouxstraat 1, entree gratis
Een half jaar geleden vierde schutterij St. Catharina in Stramproy haar 525-jarig bestaansfeest. Vanaf 30 mei a.s. viert schutterij St. Antonius feest vanwege haar 550-jarig jubileum. In verband daarmee organiseert Heemkunde Stramproy in samenwerking met de beide schutterijen de volgende lezing / presentatie op dinsdag 25 maart in Stramproy.
‘Oorlog in het 15e-eeuwse Land van Thorn. Wat kan de geschiedenis ons leren?’ door Frans Tonnaer
In zijn presentatie vraagt Frans Tonnaer aandacht voor een lokale oorlog die zich in de eerste helft van de 15e eeuw heeft afgespeeld. Inzet was de aanspraak op rechten op een gebied en het gebruik van gemene (gemeenschappelijke) gronden. Het verhaal wordt gehouden vanuit Thorns perspectief hoewel de strijd in eerste instantie plaats-vond in het Stramproyerbroek. Dat was aan de rand van het Land van Thorn maar later waren er ook schermutselingen in het gebied van het Stift Thorn zelf.
Aan de ene kant was er het gebied dat destijds ‘Overheide’ heette rond Bree en Bocholt en aan de andere kant de ‘Drie Eijghen’: Thorn, Neeritter en Kessenich en hun ommelanden, met als ‘buitenpost’ (het Land van) Stramproy. Het woord ‘oorlog’ is misschien wat zwaar in dit verband. Toch waren er na een dodelijk grensincident ernstige schermutselingen en zou volgens kroniek-schrijver Jean de Stavelot een legertje van zo’n zestienduizend (!) man in de Thornse contreien flink hebben huisgehouden. Herhaald ingrijpen door de Prinsbisschop van Luik als gebiedsheer leidde uiteindelijk tot een oplossing, al bleef het moerasvuurtje nog lang ondergronds broeien. Kunnen we hier wat van leren in de huidige tijd?
‘Oprichting Stramproyer schutterijen in de 15e eeuw‘ door Luc Wolters
De beide Stramproyer schutterijen behoren tot de oudste schutterijen van Limburg. Het ontstaan van deze broederschappen destijds lijkt een duidelijk verband te hebben met de zogenaamde Thorner oorlogen in de 15e eeuw. Deze oorlogen en de oprichting van de schutterijen had onder andere te maken met de onduidelijke grenzen tussen de destijds bestaande staatjes en vorstendommen en de beperkte mogelijkheden tot verdediging. Het bestaansrecht van St. Antonius in het Heierroth zou bijvoorbeeld verband houden met de heide, het broekland en de onduidelijke grens. De Thornse abdis-vorstinnen hebben zich nadrukkelijk met het schutterswezen bemoeid, bijvoorbeeld door het goedkeuren van de reglementen. Luc Wolters geeft aan nog iets interessants te melden te hebben over het koningszilver van St. Catharina.
Frans Tonnaer
Frans Tonnaer (Thorn, 1950) is wetenschapper en juridisch adviseur. Hij was tot zijn pensionering in 2016 directeur-eigenaar van een adviesbureau en deeltijdhoogleraar Omgevingsrecht bij de Open Universiteit. Naast tal van vakpublicaties schreef hij in de hobbymatige sfeer een tweetal boekjes over de historie van zijn geliefde Witte Stadje Thorn: ‘Ansfried, van zwaard tot Kromstaf’ (1997) over het ontstaan van het Thorner Stift en ‘De Moord op notaris Dodé’ (1999) over de komst van de Fransen die het einde van het Stift betekenden.
Luc Wolters
Luc Wolters uit Simpelveld studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij verzorgt onder meer (boek)publicaties, doet (archief)onderzoek en geeft historische adviezen via Historie Present (www.historiepresent.nl). Hij heeft speciaal belangstelling voor de regionale geschiedenis in Limburg en het schutterswezen en is conservator van het Limburgs Schutterij Museum in Steyl.