Categorie: Geen categorie

Lezing / presentatie; dinsdag 25 maart 2025 – 19.30 u.  Zaal van Loon, Fr. Strouxstraat 1, entree gratis

Een half jaar geleden vierde schutterij St. Catharina in Stramproy haar 525-jarig bestaansfeest. Vanaf 30 mei a.s. viert schutterij St. Antonius feest vanwege haar 550-jarig jubileum. In verband daarmee organiseert Heemkunde Stramproy in samenwerking met de beide schutterijen de volgende lezing / presentatie op dinsdag 25 maart in Stramproy.

‘Oorlog in het 15^e-eeuwse Land van Thorn. Wat kan de geschiedenis ons leren?’  door Frans Tonnaer

In zijn presentatie vraagt Frans Tonnaer aandacht voor een lokale oorlog die zich in de eerste helft van de 15e eeuw heeft afgespeeld. Inzet was de aanspraak op rechten op een gebied en het gebruik van gemene (gemeenschappelijke) gronden. Het verhaal wordt gehouden vanuit Thorns perspectief hoewel de strijd in eerste instantie plaats-vond in het Stramproyerbroek. Dat was aan de rand van het Land van Thorn maar later waren er ook schermutselingen in het gebied van het Stift Thorn zelf.

Aan de ene kant was er het gebied dat destijds ‘Overheide’ heette rond Bree en Bocholt en aan de andere kant de ‘Drie Eijghen’: Thorn, Neeritter en Kessenich en hun ommelanden, met als ‘buitenpost’ (het Land van) Stramproy. Het woord ‘oorlog’ is misschien wat zwaar in dit verband. Toch waren er na een dodelijk grensincident ernstige schermutselingen en zou volgens kroniek-schrijver Jean de Stavelot een legertje van zo’n zestienduizend (!) man in de Thornse contreien flink hebben huisgehouden. Herhaald ingrijpen door de Prinsbisschop van Luik als gebiedsheer leidde uiteindelijk tot een oplossing, al bleef het moerasvuurtje nog lang ondergronds broeien. Kunnen we hier wat van leren in de huidige tijd?

‘Oprichting Stramproyer schutterijen in de 15^e eeuw‘  door Luc Wolters

De beide Stramproyer schutterijen behoren tot de oudste schutterijen van Limburg. Het ontstaan van deze broederschappen destijds lijkt een duidelijk verband te hebben met de zogenaamde Thorner oorlogen in de 15^e eeuw. Deze oorlogen en de oprichting van de schutterijen had onder andere te maken met de onduidelijke grenzen tussen de destijds bestaande staatjes en vorstendommen en de beperkte mogelijkheden tot verdediging. Het bestaansrecht van St. Antonius in het Heierroth zou bijvoorbeeld verband houden met de heide, het broekland en de onduidelijke grens. De Thornse abdis-vorstinnen hebben zich nadrukkelijk met het schutterswezen bemoeid, bijvoorbeeld door het goedkeuren van de reglementen. Luc Wolters geeft aan nog iets interessants te melden te hebben over het koningszilver van St. Catharina.

Frans Tonnaer

Frans Tonnaer (Thorn, 1950) is wetenschapper en juridisch adviseur. Hij was tot zijn pensionering in 2016 directeur-eigenaar van een adviesbureau en deeltijdhoogleraar Omgevingsrecht bij de Open Universiteit. Naast tal van vakpublicaties schreef hij in de hobbymatige sfeer een tweetal boekjes over de historie van zijn geliefde Witte Stadje Thorn: ‘Ansfried, van zwaard tot Kromstaf’ (1997) over het ontstaan van het Thorner Stift en ‘De Moord op notaris Dodé’ (1999) over de komst van de Fransen die het einde van het Stift betekenden.

Luc Wolters

Luc Wolters uit Simpelveld studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij verzorgt onder meer (boek)publicaties, doet (archief)onderzoek en geeft historische adviezen via Historie Present (www.historiepresent.nl). Hij heeft speciaal belangstelling voor de regionale geschiedenis in Limburg en het schutterswezen en is conservator van het Limburgs Schutterij Museum in Steyl.

In 2019 verscheen het boek ‘Vertrokken onder de klokslag van Willibrordus’. Het handelt vooral over de Stramproyer jongens in de Oost, tientallen militairen uit ons dorp die in Nederlands-Indië hebben gediend. In het boek is tevens aandacht besteed aan de veranderingen in Stramproy in die tijd, de jaren 1945 – 1950. Heemkunde Stramproy wil een Errata bij het boek uitgeven. Onderstaand vindt u de huidige versie daarvan. Staan er volgens u nog andere foutieve gegevens in het boek? Dan horen wij dat graag vóór 15 december, zodat ze nog kunnen worden verwerkt. U kunt reageren op deze oproep via: heemkunde.stramproy@gmail.com of telefoonnr. 0495-563083.

Als Paul Verhagen over akkers loopt heeft hij doorgaans een metaal-detector in zijn handen. Bij een van zijn zoektochten vond hij een verweerde medaille met aan de voorzijde het wapen van Stramproy en aan de achterzijde de volgende opdruk:  R.K.W.S.V.    “DE KROON”   15 – 25 K.M.

Uit navraag binnen Heemkunde Stramproy bleek dat er in het verleden in Stramproy een wandelvereniging heeft bestaan onder de naam:

Rooms Katholieke Wandel Sport Vereniging DE KROON

Enkele leden van de Heemkunde bleken dezelfde medaille in hun verzameling te hebben. En die exemplaren zijn ook nog geheel intact. Het bevestigingslint was bruin / crèmekleurig, corresponderend met de kledingkleuren.

Uit de papieren verpakking blijkt dat de medailles zijn vervaardigd door: Mesker & Zoon, zilversmid te Schoonhoven van 1941-1976. Het clublokaal zou gevestigd zijn in café ‘De Kroon’ (!) aan de Wilhelminastraat 24 (pand ‘Tramhalt’), genoemd naar de vroegere bierbrouwerij ‘De Kroon’.

Jo van de Berk (uit de Kroonstraat) zou destijds leiding hebben gegeven aan wandelclub De Kroon. Via zijn zoon Adrie kwam er een foto beschikbaar. Er werd duidelijk niet geslenterd!

v.l.n.r.: Jan Schaeken, Toos Janssen, Jo van den Berk, Broer van den Berk, Luus Heijmans, Frans Janssen, Frans Heijmans, Cor Heijmans, Bér Creemers, Kapelaan Meeuwis, Opper Janssen.

Boek Sporthistorie

Enkele fragmenten uit het boek ‘Sporthistorie Stramproy, 1893 -1988’:

In de jaren vijftig kende Stramproy een wandelclub met de naam ‘De Kroon’. Men had ongeveer 15 leden en wanneer ze uittrokken gingen ze gekleed in crèmekleurige shirts en blousen en bruine broeken of rokken. Als vereniging nam men regelmatig deel aan wandel-evenementen in Limburg en Oost-Brabant. In Helmond wonnen ze hun eerste herinneringsbeker.

Vaak werden er heel wat kilometers getippeld. En dan bleven blaren op de voeten niet achterwege. Maar ook op andere plaatsen waar de huid bijvoorbeeld over elkaar schuurde, ontstond irritatie. Daar had men een middel voor: talkpoeder. De mannen van de wandelclub gebruikten vooral de plaspauzes om vlug wat talkpoeder ‘in het kruis’ aan te brengen. Maar één keer was er een Stramproyer tippelaar die wat onzorgvuldig met de talkpoeder was omgesprongen. En zo kon het gebeuren dat hij bemerkte dat het publiek langs de weg onbedaarlijk begon te lachen, wanneer hij passeerde. En toen kreeg hij in de gaten dat zijn hele gulp wit was. Geen gezicht natuurlijk.

Een groots wandelgebeuren dat in eigen dorp georganiseerd werd, betekende het einde van de vereniging; het regende die dag onophoudelijk. Na dit debacle hadden de leden geen fut meer om verder te gaan en de club werd ontbonden.

Wandeltocht Stramproy

Op Tweede Paasdag in 1987 organiseerde het Damescomité van Fanfare St. Willibrordus voor het eerst een wandeltocht in Stramproy. Nadat de activiteit naar het najaar was verplaatst, groeide het aantal deelnemers gestaag. Om nog meer wandelaars te trekken werd in 1992 de Wandelsport Vereniging Stramproy in het leven geroepen. Opnieuw een wandelsportvereniging in Stramproy dus. Deze nieuwe vereniging, een zogenaamde ‘informele vereniging’, was vooral bedoeld voor de organisatie van de wandeltocht en voor de inschrijving bij de landelijke wandelbond. Nog steeds wordt deze herfstwandeltocht jaarlijks gehouden vanaf het ‘Heier Heufke’ aan de Lochtstraat. De organisatie is in handen van het Wandeltochtcomité van de in 2007 opgerichte Stichting Damescomité Fanfare St. Willibrordus.

bronnen:

1. foto’s: Paul Verhagen en Peter van Dael  2. Sporthistorie Stramproy – 1893-1988, Leo Janissen, Stichting Sport Accommodaties Stramproy, 1988   3. Van dorpse stilte naar muzikale bijenkorf, 100 jaar Fanfare St. Willibrordus Stramproy, 2009  4.  https://www.wandeltocht-stramproy.nl/

Op 22 september 2024 vond in Stramproy een geslaagde herdenking plaats van 80 jaar bevrijding. Heemkunde Stramproy verzorgde een goed bezochte tentoonstelling met betrekking tot de bevrijding van het dorp. Die dag werd door de heer Rudi Vandenweyer, afgevaardigde van de brigade Piron, een herdenkingsmunt aangeboden aan burgemeester Vlecken van Weert.

Op zaterdag 14 september, Open Monumentendag, wordt na 64 jaar een oud kruisbeeldje teruggebracht naar de Sint Jansmolen aan de Molenweg 16. Het Christusbeeldje had vele tientallen jaren een plaats in de molen, om deze te beschermen tegen brand en ander onheil. Er is zelfs nog een oude foto uit die tijd.

Ook zou een kruisbeeld in een molen er op moeten toezien dat de molenaar het scheploon eerlijk toepaste. Er wordt wel eens gezegd dat molenaars soms bij het scheppen met de rug naar een kruisbeeld gingen staan. 

Maes Bier

De houten standerdmolen Sint Jan kwam in 1898 na een openbare verkoop in bezit van de bekende brouwersfamilie Maes uit Stramproy. Toen de familie Maes de molen in 1960 verkocht, werd het kruisje uit de molen verwijderd. Enkele jaren later kwam deze oudste standerdmolen in Limburg in eigendom bij de Gemeente Stramproy. De molen werd geheel gerestaureerd en in 1969 feestelijk opnieuw in gebruik genomen.

Schenking

In juli j.l. schonk de familie Maes het oude kruisbeeldje aan het ‘Stramproyer Biermuseum’ van Geer en Carina Peeters. Zij willen nu dat het kleinood weer teruggeplaatst wordt in de Sint Jansmolen, waar het thuishoort. De Molenstichting Weerterland en Heemkunde Stramproy werken daar graag aan mee. Thieu Vranken maakte een mooie omkasting voor het kruisbeeldje.

Voormalig conservator van Museum W te Weert beoordeelde het kruisbeeldje en schreef het volgende:

“Het type kruisbeeldje is mij bekend. Het dateert uit de 19e eeuw. Het corpus, de titel en het doodskopje zijn voorbeelden van ambachtelijke massaproductie. Ze werden in vormen geslagen uit dun messingblik en los verkocht. De houten kruisjes werden vaak zelf gemaakt. Museum W bewaart een vergelijkbaar exemplaar, afkomstig uit het bezit van de Franciscanen. Mooi dat het kruisje weer op zijn oorspronkelijke plek terugkomt. Het zijn dit soort dingen en de bijbehorende verhalen die onze monumenten levend houden.”

Zaterdag 14 september om 10.30 uur is het zover en zal het kruisje, na inzegening, weer een mooi plaatsje krijgen op de meelzolder van de molen. De molen is op zaterdag 14 en zondag  15 september ook te bezichtigen van 10.00 tot 16.00 uur. Dan is ook de tentoonstelling ‘Van Bakkes tot Werme Bekker’ open in het ‘Meulehuuske’ ernaast.

Nadat eind juni 2024 de tentoonstelling “School van Toen” is afgesloten, kunnen wij er met plezier en voldoening op terugkijken.
Het interactief fotobord met de klassenfoto’s “voor ons onbekend”, heeft meer dan 300 namen opgeleverd. Op deze manier krijgen foto’s meer betekenis. De generaties na ons kunnen daarvan genieten en zien met wie hun oma of opa in de klas zaten. Zo geven wij als Heemkunde Stramproy ons erfgoed door aan onze kinderen.

Ook willen wij eenieder bedanken voor het aanleveren van attributen voor deze tentoonstelling.

De groep tentoonstelling is al volop bezig met de volgende tentoonstelling. Deze zal gaan over de vele bakhuizen die Stramproy ooit rijk was en de geschiedenis van ons dagelijks brood. Bent u in het bezit van een bakhuis, in wat voor staat dan ook, of kunt u ons vertellen waar ergens een bakhuis aanwezig was, dan horen wij dit graag van u.

Groep Tentoonstelling, mail: hmseevens@gmail.com

Heemkunde Stramproy