Auteur: Henk Creemers

Op zaterdag 28 februari opent de grote tentoonstelling ‘Maes spant De Kroon’ in het voormalige brouwerspand ‘Geule’, Wilhelminastraat 20-22. Meerdere ruimtes in het monumentale pand zijn gevuld met tal van herinneringen aan Brouwerij Maes uit Stramproy. De opening is om 13.00 uur. De tentoonstelling van Heemkunde Stramproy is daarna op zaterdag van 10.00 u. tot 16.00 u. gratis te bezoeken tot en met 30 mei. Verder zijn de deuren geopend op de zondagen 1 maart en 8 maart, eveneens van 10.00 u. tot 16.00 u.

VOORMALIGE BROUWERIJ

Voordat het pand verbouwd wordt tot appartementen Geulenhof staan Brouwerij Maes en de familie Maes nog eenmaal centraal. Maar er is ook aandacht voor het bierbrouwen in Stramproy, het productieproces, het pand ‘Geule’, de Wilhelminastraat, de Kroonstraat en de voormalige tram Weert – Maaseik. Er zijn tal van oude foto’s en filmbeelden van de oude brouwerij en de familie. Bijzonder zijn de niet eerder vertoonde foto’s van glasnegatieven. Interessante documenten van Brouwerij Maes van meer dan 100 jaar oud zijn in te zien. Deze zijn deels verkregen van de familie en deels afkomstig uit het in Maastricht bewaarde bedrijfsarchief van Maes. De Tweede Wereldoorlog krijgt aandacht vanwege de functie destijds van het pand Geule en de rol van familieleden in het verzet. Ook zijn er foto’s en filmbeelden van de sloop van de brouwerij.

VERZAMELINGEN

Meerdere verzamelaars hebben hun door de jaren heen verzamelde attributen bijeengebracht voor deze speciale gelegenheid. U ziet er onder andere tal van (bijzondere) bierglazen, -flessen, etiketten, reclame-uitingen en tal van andere voorwerpen. Er is het voorbije jaar ook veel speurwerk gedaan naar de herkomst en datering van die objecten. Maar ook meterslange lichtbakken van Maes, ketels, materialen uit de oude brouwerij en gereedschappen om houten fusten te maken.

Op het einde van de rondgang door het pand is er gelegenheid om na te praten in een kleine barruimte, waar je zelfs aan een originele tap kunt zitten. Er is koffie en thee en jawel: een pakket nieuw gebrouwen Stramproyer Pils is te koop om mee te nemen. Heemkunde Stramproy heet u van harte welkom!

In 1974 stopte Brouwerij Maes met het brouwen van bier in Stramproy. Vrij geruisloos verdween de brouwerij uit het dorp, maar nog niet uit de gedachten van de mensen. Ruim 50 jaar na dato, willen we op diverse manieren de herinneringen ophalen en nieuwe ervaringen opdoen rondom Brouwerij Maes.

HET BIERRECEPT

Een van de onderdelen van het project ‘Maes spant de Kroon’ is om het originele pils zoveel mogelijk terug te brouwen. Daarvoor is een brouwgroepje ingericht, dat op zoek is gegaan naar het originele recept van Maes-pils. Twee bronnen waren daar erg belangrijk voor, namelijk een agenda uit de jaren ‘60, met voorraad en soorten mout en hop. En een reisje naar het archief Tracé in Maastricht. Daar lag een aanzienlijke hoeveelheid documenten van Maes Brouwerij. Daarin vonden we ook gegevens en rekeningen van de originele mout en hopsoorten. Naast water, heb je dan nog gist nodig om je eigen recept te kunnen brouwen. Gebleken is dat met name de gistsoort als bedrijfsgeheim werd gekoesterd. De exacte soort hebben we niet kunnen achterhalen, maar wel een interessante ontdekking waar Wim Maes deze gist ging halen !

PROEFBROUWSELS

Vervolgens ging de ervaren brouwer René Janssen aan de slag om te komen tot een recept en daarna een proefbrouwsel. Als snel ging de jonge brouwer Bart Rietjens met hem aan het brouwen, bijstellen en proeven. Er kwamen twee kleine proefbrouwsels, die in de zomer van 2025 door een groep van 25 mensen zijn gekeurd. Daar kwam naar voren dat deze beide al zeer smakelijk waren, maar wel geheel verschillend. Er was bovendien géén echte voorkeur voor de smaak van de twee proefbrouwsels. Binnen de Brouwgroep is vervolgens gekozen voor de meest toegankelijke pils, die wellicht het meest geleken heeft op Maes-pils. Na enkele technische bijstellingen, begon Bart Rietjens met het brouwen in de Maroy Bar onder de naam van ‘De Kastelein’. Stramproy kreeg dus ook nog een echte microbrouwerij terug, door dit project. En dan is het nog een hele klus om voldoende voorraad te brouwen, zodat er ook iets te genieten valt voor de Roojer bevolking. Daar is wekelijks aan gewerkt.

STRAMPROYER PILS

Op vrijdag 27 februari wordt dit nieuwe bier gepresenteerd. Om 18.30 uur een officieel deel, met ruime uitleg over het project en bierbrouwen in Stramproy. Vanaf 20.00 uur is het bier vanaf de tap te verkrijgen in de Maroy Bar, en zal de nadruk liggen op proeven van deze goddelijke drank. Omdat we vanuit een microbrouwerij werken, is de voorraad beperkt. We hopen iedereen die een glas wil proeven, ook te kunnen bedienen vanaf 20.00 uur in de Maroy Bar. Maar op = op …

Wil je het verhaal horen: kom dan om 18.30, wil je vooral het bier proeven, ben er dan om 20.00 uur. We denken dat je er géén spijt van zult krijgen ….

Het nieuwe project van de Heemkundevereniging over het wel en wee rondom de Brouwerij Maes krijgt een eerste start. Tijdens Open Monumentendag 2025 zal er in het oude pand van de Maes Bierbrouwerij, aan de Wilhelminastraat 22 een mini-expositie te zien zijn.

Het gebouw zelf kan men komen bekijken en in een van de grote vertrekken op de begane grond heeft de Tentoonstellingsgroep ‘Maes spant de Kroon’ een kleine expositie ingericht. U kunt daar kijken naar reclamematerialen, Maes-glazen, posters etc. Tevens zal er verteld worden over de brouwerij en de architect van het gebouw, Mathijs Stals. Vanaf begin 2026 komt er een veel grotere expositie, ook weer in het Maes-pand, nu weer Geulenhof genaamd. Dan wordt er een keur van materialen, vergunningen, foto’s, films, bierglazen en etiketten en andere reclame-uitingen tentoongesteld. Maar nu eerst een klein voorproefje op 13 en 14 september van 10.00 tot 15.00 uur.

De Heemkunde heeft een groot project gewijd aan deze belangrijke speler in de Roojer geschiedenis. Dat wordt een project met vier verschillende activiteiten, die het komende jaar zullen gaan plaatsvinden. Daarbij hoort een tentoonstelling van bierattributen. Een aantal inwoners van Stramproy heeft veel verzameld van Brouwerij Maes, die tot 1974 in Stramproy Maes-pils heeft gebrouwen. Van al die attributen willen we een tentoonstelling gaan organiseren, medio februari 2026.

Met de verkoop van Geulenhof van de familie Maes aan de Wilhelminastraat in Stramproy is er een heleboel in gang gezet. Er zijn o.a. veel foto’s gevonden, die voor de Heemkunde heel interessant zijn en daarom gescand worden voor het archief. Er is ook een boek in de maak over het wel en wee in de brouwerij, maar ook over de familie. Met veel foto’s uit de oude doos en hulp van de nazaten van de familie Maes. Op 13 en 14 september kunt u al aangeven of er interesse is voor zo’n boek, middels een belangstellingsregistratie. Belangstellenden kunnen we gericht op de hoogte houden van de voortgang van het boek, de uitgiftedatum en de prijs. Het boek zal naar verwachting eind 2026 verschijnen.

Over het wel en wee van de brouwerij, de familie, de unieke reclamematerialen en het proces van bierbrouwen worden ook enkele lezingen georganiseerd. Iets voor in de donkere dagen die ons nog te wachten staan. Meer info volgt, blijf de mededelingen volgen …

Werkgroep ‘Maes spant de Kroon’

Op dinsdag 6 mei a.s. verzorgt Heemkunde Stramproy een interessante avond in De Zaal rond ‘80 Jaar BEVRIJDING’. De nadruk ligt op verhalen uit Stramproy en de regio. Bekende Stramproyenaren getuigen op beeld van hun herinneringen aan de periode 1940 – 1945. Duitse padvinders kampeerden voor de oorlog op de Horst, maar namen de term verkennen wel zeer serieus. We horen over het bommentapijt op zondag 7 november 1943 waarbij wel 300 bommen vielen in het gebied Tungelroy – Stramproy.

Frans Verhaag verzorgt een inleiding over de Kammhuberlinie, het ‘Pruûshuuske’ en soldaat Pierre Benoy. Een groot aantal Engelse soldaten was in het najaar van 1944 in het dorp ingekwartierd met zeer veel militair materieel. Maar ze gaven bij de geboorte van een kind bij ‘Veûskes’ ook een kraampakket met daarin een doopkleedje. Stramproyenaar Jozef Vranken werd gedwongen mee te werken aan de Friesenwall. Hij zou de zware werkomstandigheden helaas niet overleven.

De avond in De Zaal, Mariastraat 1 is voor iedereen gratis toegankelijk en de aanvang is 19.30 uur.

Heemkunde Stramproy

Op zondag 4 mei kunt u vanaf het Meulehuuske starten voor een mooie fietstocht langs een zevental herdenkingspunten in Stramproy, Tungelroy, Swartbroek, Moesel en Altweerterheide. Op zes plaatsen hoort u van een verteller een interessant verhaal over lokale gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Deze fietstocht onder de noemer ‘Wieërter oorlogslaeve belaeve’ wordt georganiseerd door: het Weerter Mannenkoor, Harmonie van het Heilig Hart Altweerterheide, Mannenkoor Eendracht Swartbroek en de Aldenborgh Weert. Gratis deelname en starten tussen 10.00 en 14.00 uur.

Op 10 en 11 mei is er onder dezelfde noemer een divers programma mee te maken in het Franciscushuis aan de Biest in Weert. Muziek, zang, re-enactment en nog nooit vertoonde verhalen in beeld van oorlogsgetuigen (door Peter Crins). Kaartverkoop via kassa Munttheater: www.munttheater.nl.

In de periode april – mei is er in het Meulehuuske bij de St. Jansmolen een tentoonstelling te bezoeken rond ’80 Jaar BEVRIJDING Stramproy’ .

Op 22 september 1944 werd Stramproy bevrijd en op 5 mei a.s. vieren we de bevrijding van Nederland, 80 jaar geleden. In de tentoonstelling is er speciaal aandacht voor de bevrijding van Stramproy. Er is informatie over de Brigade Piron die in september 1944 vanuit België Stramproy benaderde. Het verhaal van Pierre Benoy is er te lezen, een Belgische militair die in 1944 op de motor terugkwam in Stramproy. Hij had als kind vanaf de Eerste Wereldoorlog twaalf jaar lang in Stramproy in een gastgezin gewoond.

Er zijn indrukwekkende opnames te zien en te horen van Stramproyer inwoners die de oorlog als kind hebben meegemaakt. Wie kent het verhaal over de Brigade Piron, de Kammhuberlinie, de zoeklichten bij het ‘Pruûshuuske’ op de Horst en het provisorisch vliegveldje nabij de Oude Trambaan?

De tentoonstelling is aangekleed met voorwerpen en documenten uit die tijd. Deze tentoonstelling van Heemkunde Stramproy is gratis te bezoeken op Molenweg 16 van 13.00 – 15.00 uur op de volgende zaterdagen: 5, 12, 19, 26 april, 3 en 10 mei. En tevens van 10.00 – 12.30 uur op de zondagen 13, 27 april en 4 mei. U bent van harte welkom. Heemkunde Stramproy

Lezing / presentatie; dinsdag 25 maart 2025 – 19.30 u.  Zaal van Loon, Fr. Strouxstraat 1, entree gratis

Een half jaar geleden vierde schutterij St. Catharina in Stramproy haar 525-jarig bestaansfeest. Vanaf 30 mei a.s. viert schutterij St. Antonius feest vanwege haar 550-jarig jubileum. In verband daarmee organiseert Heemkunde Stramproy in samenwerking met de beide schutterijen de volgende lezing / presentatie op dinsdag 25 maart in Stramproy.

‘Oorlog in het 15^e-eeuwse Land van Thorn. Wat kan de geschiedenis ons leren?’  door Frans Tonnaer

In zijn presentatie vraagt Frans Tonnaer aandacht voor een lokale oorlog die zich in de eerste helft van de 15e eeuw heeft afgespeeld. Inzet was de aanspraak op rechten op een gebied en het gebruik van gemene (gemeenschappelijke) gronden. Het verhaal wordt gehouden vanuit Thorns perspectief hoewel de strijd in eerste instantie plaats-vond in het Stramproyerbroek. Dat was aan de rand van het Land van Thorn maar later waren er ook schermutselingen in het gebied van het Stift Thorn zelf.

Aan de ene kant was er het gebied dat destijds ‘Overheide’ heette rond Bree en Bocholt en aan de andere kant de ‘Drie Eijghen’: Thorn, Neeritter en Kessenich en hun ommelanden, met als ‘buitenpost’ (het Land van) Stramproy. Het woord ‘oorlog’ is misschien wat zwaar in dit verband. Toch waren er na een dodelijk grensincident ernstige schermutselingen en zou volgens kroniek-schrijver Jean de Stavelot een legertje van zo’n zestienduizend (!) man in de Thornse contreien flink hebben huisgehouden. Herhaald ingrijpen door de Prinsbisschop van Luik als gebiedsheer leidde uiteindelijk tot een oplossing, al bleef het moerasvuurtje nog lang ondergronds broeien. Kunnen we hier wat van leren in de huidige tijd?

‘Oprichting Stramproyer schutterijen in de 15^e eeuw‘  door Luc Wolters

De beide Stramproyer schutterijen behoren tot de oudste schutterijen van Limburg. Het ontstaan van deze broederschappen destijds lijkt een duidelijk verband te hebben met de zogenaamde Thorner oorlogen in de 15^e eeuw. Deze oorlogen en de oprichting van de schutterijen had onder andere te maken met de onduidelijke grenzen tussen de destijds bestaande staatjes en vorstendommen en de beperkte mogelijkheden tot verdediging. Het bestaansrecht van St. Antonius in het Heierroth zou bijvoorbeeld verband houden met de heide, het broekland en de onduidelijke grens. De Thornse abdis-vorstinnen hebben zich nadrukkelijk met het schutterswezen bemoeid, bijvoorbeeld door het goedkeuren van de reglementen. Luc Wolters geeft aan nog iets interessants te melden te hebben over het koningszilver van St. Catharina.

Frans Tonnaer

Frans Tonnaer (Thorn, 1950) is wetenschapper en juridisch adviseur. Hij was tot zijn pensionering in 2016 directeur-eigenaar van een adviesbureau en deeltijdhoogleraar Omgevingsrecht bij de Open Universiteit. Naast tal van vakpublicaties schreef hij in de hobbymatige sfeer een tweetal boekjes over de historie van zijn geliefde Witte Stadje Thorn: ‘Ansfried, van zwaard tot Kromstaf’ (1997) over het ontstaan van het Thorner Stift en ‘De Moord op notaris Dodé’ (1999) over de komst van de Fransen die het einde van het Stift betekenden.

Luc Wolters

Luc Wolters uit Simpelveld studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij verzorgt onder meer (boek)publicaties, doet (archief)onderzoek en geeft historische adviezen via Historie Present (www.historiepresent.nl). Hij heeft speciaal belangstelling voor de regionale geschiedenis in Limburg en het schutterswezen en is conservator van het Limburgs Schutterij Museum in Steyl.

In 2019 verscheen het boek ‘Vertrokken onder de klokslag van Willibrordus’. Het handelt vooral over de Stramproyer jongens in de Oost, tientallen militairen uit ons dorp die in Nederlands-Indië hebben gediend. In het boek is tevens aandacht besteed aan de veranderingen in Stramproy in die tijd, de jaren 1945 – 1950. Heemkunde Stramproy wil een Errata bij het boek uitgeven. Onderstaand vindt u de huidige versie daarvan. Staan er volgens u nog andere foutieve gegevens in het boek? Dan horen wij dat graag vóór 15 december, zodat ze nog kunnen worden verwerkt. U kunt reageren op deze oproep via: heemkunde.stramproy@gmail.com of telefoonnr. 0495-563083.

Als Paul Verhagen over akkers loopt heeft hij doorgaans een metaal-detector in zijn handen. Bij een van zijn zoektochten vond hij een verweerde medaille met aan de voorzijde het wapen van Stramproy en aan de achterzijde de volgende opdruk:  R.K.W.S.V.    “DE KROON”   15 – 25 K.M.

Uit navraag binnen Heemkunde Stramproy bleek dat er in het verleden in Stramproy een wandelvereniging heeft bestaan onder de naam:

Rooms Katholieke Wandel Sport Vereniging DE KROON

Enkele leden van de Heemkunde bleken dezelfde medaille in hun verzameling te hebben. En die exemplaren zijn ook nog geheel intact. Het bevestigingslint was bruin / crèmekleurig, corresponderend met de kledingkleuren.

Uit de papieren verpakking blijkt dat de medailles zijn vervaardigd door: Mesker & Zoon, zilversmid te Schoonhoven van 1941-1976. Het clublokaal zou gevestigd zijn in café ‘De Kroon’ (!) aan de Wilhelminastraat 24 (pand ‘Tramhalt’), genoemd naar de vroegere bierbrouwerij ‘De Kroon’.

Jo van de Berk (uit de Kroonstraat) zou destijds leiding hebben gegeven aan wandelclub De Kroon. Via zijn zoon Adrie kwam er een foto beschikbaar. Er werd duidelijk niet geslenterd!

v.l.n.r.: Jan Schaeken, Toos Janssen, Jo van den Berk, Broer van den Berk, Luus Heijmans, Frans Janssen, Frans Heijmans, Cor Heijmans, Bér Creemers, Kapelaan Meeuwis, Opper Janssen.

Boek Sporthistorie

Enkele fragmenten uit het boek ‘Sporthistorie Stramproy, 1893 -1988’:

In de jaren vijftig kende Stramproy een wandelclub met de naam ‘De Kroon’. Men had ongeveer 15 leden en wanneer ze uittrokken gingen ze gekleed in crèmekleurige shirts en blousen en bruine broeken of rokken. Als vereniging nam men regelmatig deel aan wandel-evenementen in Limburg en Oost-Brabant. In Helmond wonnen ze hun eerste herinneringsbeker.

Vaak werden er heel wat kilometers getippeld. En dan bleven blaren op de voeten niet achterwege. Maar ook op andere plaatsen waar de huid bijvoorbeeld over elkaar schuurde, ontstond irritatie. Daar had men een middel voor: talkpoeder. De mannen van de wandelclub gebruikten vooral de plaspauzes om vlug wat talkpoeder ‘in het kruis’ aan te brengen. Maar één keer was er een Stramproyer tippelaar die wat onzorgvuldig met de talkpoeder was omgesprongen. En zo kon het gebeuren dat hij bemerkte dat het publiek langs de weg onbedaarlijk begon te lachen, wanneer hij passeerde. En toen kreeg hij in de gaten dat zijn hele gulp wit was. Geen gezicht natuurlijk.

Een groots wandelgebeuren dat in eigen dorp georganiseerd werd, betekende het einde van de vereniging; het regende die dag onophoudelijk. Na dit debacle hadden de leden geen fut meer om verder te gaan en de club werd ontbonden.

Wandeltocht Stramproy

Op Tweede Paasdag in 1987 organiseerde het Damescomité van Fanfare St. Willibrordus voor het eerst een wandeltocht in Stramproy. Nadat de activiteit naar het najaar was verplaatst, groeide het aantal deelnemers gestaag. Om nog meer wandelaars te trekken werd in 1992 de Wandelsport Vereniging Stramproy in het leven geroepen. Opnieuw een wandelsportvereniging in Stramproy dus. Deze nieuwe vereniging, een zogenaamde ‘informele vereniging’, was vooral bedoeld voor de organisatie van de wandeltocht en voor de inschrijving bij de landelijke wandelbond. Nog steeds wordt deze herfstwandeltocht jaarlijks gehouden vanaf het ‘Heier Heufke’ aan de Lochtstraat. De organisatie is in handen van het Wandeltochtcomité van de in 2007 opgerichte Stichting Damescomité Fanfare St. Willibrordus.

bronnen:

1. foto’s: Paul Verhagen en Peter van Dael  2. Sporthistorie Stramproy – 1893-1988, Leo Janissen, Stichting Sport Accommodaties Stramproy, 1988   3. Van dorpse stilte naar muzikale bijenkorf, 100 jaar Fanfare St. Willibrordus Stramproy, 2009  4.  https://www.wandeltocht-stramproy.nl/

Op 22 september 2024 vond in Stramproy een geslaagde herdenking plaats van 80 jaar bevrijding. Heemkunde Stramproy verzorgde een goed bezochte tentoonstelling met betrekking tot de bevrijding van het dorp. Die dag werd door de heer Rudi Vandenweyer, afgevaardigde van de brigade Piron, een herdenkingsmunt aangeboden aan burgemeester Vlecken van Weert.